مسئوليت هايي است ولى باز هم حق ندارد به لبه پرتگاه يا مسير وسايط نقليه خطرناك برود. با افزايش رشد كودك مى تواند تا مدرسه طى مسير كند ولى نمى تواند جز به سوى مدرسه به جاى ديگرى برود. و رفت و آمد او مقيد به ساعت معيني مى باشد. به اين نحو است كه بر استقلال او در حركت و جابه جايى افزوده مى شود ولى اين استقلال مطلق نيست. كما اين كه اگرچه رفت و آمد بزرگسالان كمتر تحت نظارت ديگران است ولى حتي افراد بزرگسال نيز حق شركت در هر مجلس و محفلى را ندارند و اگر جلسه اي براى انجام سرقت، استعمال مواد مخدر يا برنامه ريزى براى فساد تشكيل شود و فردي در اين جلسات شركت كند تحت پيگرد قانونى قرار خواهد گرفت. مادران معمولا در مورد كودكانشان كمتر دچار مشكل مي شوند و به تناسب شرايط به آنها حق انتخاب و مسئوليت مي دهند. شايد به اين دليل كه نياز هاي كودكي به اندازه نوجواني پيچيده نيست و شايد نياز هاي كودكي براي والدين عيني تر است ولي در دوران نوجواني نياز ها به يكباره دچار تحول مي شوند. در بسياري از موارد هنوز والد براي پذيرش فرزند خود در نقش يك نوجوان آماده نيست به همان شكل كه ممكن است مادري كه براي پذيرش نقش نوزاد آماده نباشد قطعا نمي تواند به خوبي از نوزاد خود مراقبت كند ولي اين كمتر اتفاق مي افتد. گاهي نيز والد، نوجواني و نياز هاي آن را به خوبي نمي شناسد. گاهي نيز از توانمندي هاي فرزند خود آگاه نيست و يا اگر آگاه است به دليل خطراتي كه احساس مي كند نمي تواند اجازه استفاده از اين توانمندي را بدهد. در واقع صورت مسئله را پاك مي كند. بايد بدانيم كه محدوده سني تعيين شده براي نوجواني ( 12 تا 19 سال) يك امر قرار دادي است و به اين معنا نيست ورود به 12 سالگي مساوي با بروز تمام نياز هاي نوجواني باشد. اين محدوده و اين نياز ها و ميزان توانمندي ها و استقلال مورد نياز هر نوجوان با ديگري متفاوت است. و بايد بدانيم استقلال يك امر مطلق نيست كه به يكباره با ورود فرد به محدوده سني نوجواني به او واگذار شود. هيچ انساني صد در صد وابسته نيست و صد در صد هم مستقل نيست. حتي در زمانها و مكان هاي مختلف هم اين مسئله كاملا متفاوت است لذا شناخت موقعيت، ميزان توانمندي و ميزان استقلال مورد نياز نوجوان از سوي والدين اهميت زيادي دارد. مسلما هيچ نوجواني خواهان استقلال مطلق و قطع تمام وابستگي هايش با خانواده نيست و چنين چيزي اصلا طبيعي نيست چه رسد به اينكه يك نياز محسوب شود. پس استقلال اعطائي به نوجوان كاملا نسبي و محدود است ولي مهم است كه مطابق با نياز هاي او باشد. معمولا مفيد است در اين شرايط والدين يك محدوده امن براي تصميم گيري و انتخاب را در اختيار نوجوان قرار دهند محدوده اي كه نه آنقدر تنگ باشد كه نتواند پاسخگوي نياز نوجواني باشد و نه آنقدر وسيع كه مسئوليتي را فراتر از توان نوجوان بر دوش او قرار دهد. در اين محدوده نوجوان حق انتخاب، تصميم گيري دارد و تصميمات او هرچه كه هست مي بايست مورد احترام والد باشد چرا كه اين همان محدوده ايست كه مورد تأييد والد نيز هست. و مهم است كه نوجوان مسئوليت تصميمات خود را نيز بر عهده داشته باشد و با پيامد هاي آن روبرو شود. در اينصورت است كه مي تواند از نتيجه تصميمات خود بعنوان تجربه براي تصميم گيري هاي بعدي استفاده نمايد. مسئوليت ها بايد بصورت تدريجي و متناسب با توان نوجوان به او محول نمود و در مقابل پذيرش آن تأييد و تشويق دريافت كند. و در عين حال از مخالفت و تلاش در جهت خاموش نمودن اين ويژگى ها بايد خوددارى نمود. چنين رفتارهايى نوجوان را در ابراز و اثبات استقلال طلبى اش از طريق بروز رفتارهاي منفي و پرخطر مصمم تر مي سازد. و يا موجب بروز احساس بي كفايتي و اعتماد به نفس پائين در وي مي شود. بنابر آنچه گفته شد به اين نتيجه مى رسيم كه:

الف) استقلال انسان امرى تدريجى و متناسب با افزايش توانمندى هاى اوست و استقلال مطلق وجود ندارد.

ب) هر موهبتى در مقابل وظيفه و مسئوليتى است، به عنوان نمونه همان گونه كه بيان شد وقتى كودك توانست راه برود بايد كفش بپوشد و از كفش خود مواظبت كند و ضمن حركت، بايد كارهايى متناسب با سن، استعداد و توانش انجام دهد، يعنى به مدرسه برود درس بخواند، به دانشگاه برود و تحقيق كند، در مجالس و محافل مذهبى و اجتماعى شركت كند و نهايتاً در پى معاش باشد و در تعامل هاى اجتماعى، حقوق ديگران را رعايت نمايد بدين ترتيب هر اندازه استقلال افزايش يابد، انتظار رفتار معقول و معنى دار از فرد مستقل بيشتر خواهد شد و مي بايست در برابر اين استقلال مسئوليت هايي را بر عهده گيرد و پاسخگوي مسئوليت خود نيز باشد و با پيامد هاي مثبت و منفي آن (به شرطي كه با خطري همراه نباشد) رو برو شود و اين انتظارات خود قيودى در برابر استقلال به شمار مى آيند. به طور كلى آنچه بيان شد نماد كلى استقلال انسان در تمام دوران زندگى است.

منبع:

كتاب "نياز نوجوان به استقلال: چگونه به اين نياز پاسخ دهيم" . تأليف دكتر جواد محمودي قرائي. انتشارات قطره